Opowiedział dzięcioł sowie

 

Opowieści różne znacie: 
Więc opowieść o piracie, 
O magiku-mechaniku, 
O zaklętym koguciku, 
O północnym, groĄnym wietrze 
I o chorym termometrze. 
O uczonym kocie w butach 
I o wyspach Bergamutach, 
O diabełku na kominie, 
O sierotce Klementynie, 
O entliczku, o pentliczku 
I o Janku Wędrowniczku, 
O Paproszku - mądrym skrzacie - 
Wszystkie te historie znacie. 
Ale dziś mam - daję słowo - 
Bajkę dla was całkiem nową. 
 
Posłuchajcie: pod Dąbrową 
Jest dąbrowa. W tej dąbrowie 
Opowiedział dzięcioł sowie 
O tym, czego się dowiedział, 
Kiedy w leśnej dziupli siedział. 
Ja to wszystko podsłuchałem 
I czym prędzej zapisałem. 
 
 
Było tak: w sędziwym lesie, 
Który widać na bezkresie, 
Mieszkał bury wilk Barnaba, 
Zamożniejszy od nababa. 
Miał on skarbów pełne wory 
I wciąż znosił do komory 
Smakołyki i frykasy, 
Z których słyną polskie lasy. 
 
Miał Barnaba spryt handlowy, 
Więc założył wśród dąbrowy 
Sklep dla zwierząt. Na polanie 
Wybudował rusztowanie, 
Poukładał mech u góry, 
Pozatykał gliną dziury, 
Gałęziami ściany pokrył 
I, z wysiłku cały mokry, 
Siadł za ladą. Na tej ladzie 
Smakowite kęski kładzie. 
Każdy łatwo coś wyszuka: 
Jest tu przysmak dla borsuka, 
Jest pachnący ser dla lisa, 
Dla niedĄwiedzia pełna misa, 
Coś dla kuny do zjedzenia, 
Świeża marchew dla jelenia, 
Dla jaszczurek smaczny żurek 
I orzechy dla wiewiórek. 
 
Siedzi wilk Barnaba w sklepie 
I zmrużywszy jedno ślepie, 
Wszystkich woła i zaprasza: 
- Komu jaja, komu kasza, 
Komu mleko na śniadanie? 
U mnie w sklepie jest najtaniej! 
 
Wielka była to przynęta, 
A więc zbiegły się zwierzęta. 
Wszystkie tłoczą się u lady: 
- Proszę kilo marmolady... 
- A ja garść orzechów proszę... 
- Dla mnie sadła za trzy grosze... 
- Dla mnie miodu dziesięć deka... 
- A ja proszę kwartę mleka... 
 
Wilk się krząta i na ladzie 
Co najgorszy towar kładzie, 
Nie doważa, nie domierza, 
Marmolada jest nieświeża, 
Sadło zgniłe i tłuste, 
Gorzki ser, orzechy puste, 
Zamiast mleka - sama woda. 
Wprost każdego grosza szkoda! 
 
- Jak tu drogo! - jęknął zając. 
Na to rzekł Barnaba wstając: 
- Kto powiedział, że jest drogo? 
Nie prosiłem z was nikogo, 
By odwiedzał moją knieję. 
Komu drogo - niechaj nie je! 
A jak chodzi o zające, 
Radzę zmykać, bo przetrącę! 
 
Czmychnął zając nie czekając - 
Nie przekona wilka zając. 
Sarna wstała pełna trwogi, 
Tchórz wiewiórce szpenął: - W nogi! 
I nie wziąwszy nawet reszty, 
Zmykał szybko, gubiąc meszty. 
 
II 
 
Nieco dalej, stąd pół mili, 
Mieszkał siwy ryś Bazyli. 
Był wąsaty, zły i srogi; 
Każdy rad był zejść mu z drogi, 
A on prychał, a on mruczał, 
Wszystkim bruĄdził i dokuczał. 
Nawet rudy lis Mikita 
Bardzo grzecznie rysia witał 
I udając, że jest chory, 
Szybko biegł do swojej nory. 
 
Ryś miał także sklep swój w lesie; 
Znał się ryś na interesie, 
Toteż jego sklep był pełny 
Ciepłych futer, pierza, wełny, 
Ptasich czubków, barwnych piórek 
I kapturków dla wiewiórek. 
 
Siedział ryś Bazyli w sklepie 
I zmrużywszy jedno ślepie, 
Wołał ciągle: - Idzie zima, 
Kto na zimę futra nie ma, 
Kto linieje lub łysieje, 
Niech tu biegnie poprzez knieję, 
Bowiem każde leśne zwierzę 
U mnie ciepło się ubierze, 
Ptak - odnowi swoje pierze, 
Wszystko można dostać u mnie! 
Więc zwierzęta biegły tłumnie. 
Ten coś kupił, ów coś kupił, 
A Bazyli skórę łupił, 
Zamiast futer wtykał szmaty, 
Zamiast skórek - stare łaty, 
Zamiast wełny - pęk badyli. 
Taki to był ryś Bazyli! 
 
Niedaleko sklepu rysia 
Była w jarze jama lisia, 
Dobrze pośród drzew ukryta. 
Mieszkał w jamie lis Mikita. 
 
Po wsiach znał kurniki liczne 
I zagrody okoliczne, 
Umiał świtenie w każdym czasie 
Wykryć nowe gniazda ptasie, 
Umiał gąskę podejść z bliska, 
Wiedział, gdzie są kretowiska, 
Po karasie biegł do rzeki 
I wybierał miód z pasieki. 
 
Zdobycz swoją co dni kilka 
Lis Mikita niósł do wilka. 
 
Wilk unosił się na ławce: 
- Czekam, czekam na dostawcę. 
Pokaż towar. Cóż to? Kaczka? 
Ależ chuda nieboraczka! 
Gęś? Nie będzie z niej pociechy; 
Jajka małe jak orzechy. 
Nie, Mikito, miód niesłodki, 
A karasie są jak płotki. 
Nędzna zdobycz, drogi lisie, 
I na moje widzimisię 
Warta cztery skórki krecie. 
Ale więcej? Nigdy w świecie! 
Lis miał mores przed Barnabą - 
Potargował się dość słabo, 
Schował skórki, a po chwili 
Już go witał ryś Bazyli: 
- Cóż przynosisz dziś, Mikito? 
Cztery skórki? Dobre i to. 
Mogę wziąść je, chętnie służę, 
Dam ci za nie jajko kurze. 
Lis podskoczył: - Nie kpij ze mnie! 
Słuchać nawet nieprzyjemni. 
Za te skórki, wyznać przykro, 
Dałem trzy karasie z ikrą, 
Dziesięć jajek, kaczkę młodą, 
Gęś i duży plaster miodu. 
Ryś uderzył groĄnie w ladę: 
- Skórki biorę, jajko kładę 
I nie radzę wszczynać kłótni, 
Bo się skończy jeszcze smutniej. 
 
Lis do kłótni nie był skory - 
Poszedł z jajkiem do swej nory 
I pomyślał, płaczu bliski: 
"To są właśnie moje zyski." 
 
III 
 
Wilk bogacił się na sklepie, 
Ryś stał także coraz lepiej. 
Jeśli chodzi o Mikitę, 
Ten się trzymał własnym sprytem. 
 
Lecz zwierzęta - że wymienię 
Tchórze, jeże i jelenie, 
Nawet kuny i niedĄwiedzie - 
Wszystkie były w wielkiej biedzie. 
 
A tymczasem przyszła jesień, 
Coraz głodniej było w lesie, 
Coraz głodniej, coraz chłodniej, 
Upływały dni, tygodnie, 
W lesie było brak żywności, 
Poszły wszystkie oszczędności, 
A u rysia i u wilka 
Ceny rosły co dni kilka. 
 
Wilk Barnaba siedział w sklepie 
I zmrużywszy jedno ślepie, 
Wykrzykiwał: - Głodomory, 
Opuszczajcie wasze nory, 
Przybywajcie do mnie tłumnie! 
Tylko u mnie, tylko u mnie 
Są kiełbaski i serdelki, 
I przysmaków wybór wielki! 
 
Równocześnie z innej strony 
Ryś Bazyli niestrudzony 
Wołał: - Do mnie, chuderlaki! 
Mam serdaki, mam kubraki, 
Skórki ciepłe jak pierzyny 
I zimowe peleryny. 
Lecz zachęta nie pomoże, 
Kiedy nędza jest w komorze, 
Bo kupują ci, co płacą, 
A kupować nie ma za co. 
 
Tak cierpiała knieja cała, 
Wreszcie miarka się przebrała. 
 
Mieszkał w lesie niedĄwiedĄ Błażej. 
Choć wyglądał nie najstarzej, 
Szanowały go zwierzęta, 
Tak jak ludzie - prezydenta. 
Przyszły tedy do BłaĄeja: 
- W tobie cała jest nadzieja! 
W lesie chłodno, w domu głucho, 
Daj nam radę niezawodną, 
Bo Barnaba i Bazyli 
Już doszczętnie nas złupili. 
 
NiedĄwiedĄ w ucho się podrapał, 
Długo myślał, długo sapał, 
Wreszcie rzekł: - Mam pomysł taki: 
Niech kukułka wszystkie ptaki 
I zwierzęta z całej kniei 
Zawiadomi po kolei, 
Że w świetlicy "Pod Żołędziem" 
Jutro się nasz sejm odbędzie. 
- Świetnie! Świetnie! - krzyknął zając. - 
Sejm zwołamy nie zwlekając! 
 
- Racja - rzekły dwie kukułki, 
Nierozłączne przyjaciółki. - 
Obwieścimy wnet orędzie, 
Że się jutro sejm odbędzie. 
 
Zaraz wzięły się do dzieła, 
Jedna w prawo pofrunęła, 
Druga w lewo - i kukały 
Dwie kukułki przez dzień cały. 
 
IV 
 
Wielkie tłumy sejm zgromadził. 
NiedĄwiedĄ z braćmi się naradził, 
Po czym wszedł na podwyższenie 
I pozdrowił zgromadzenie: 
- Witam sarny i jelenie, 
Witam kuny, tchórze, jeże, 
Nawet lisy witam szczerze 
I borsuki, i zające, 
Całe ptactwo śpiewające, 
Nawet srokę, nawet sowę, 
Witam wszystkich, jednym słowem. 
Moi drodzy, znamy dzisiaj 
Sprawki wilka, sprawki rysia. 
Czas już skończyć z ich wyzyskiem, 
Więc niech nad tym przede wszystkim 
Sejm nasz dziś się zastanowi. 
Głos oddaję borsukowi. 
 
Borsuk wstał, poprawił przedział, 
Chrząknął, po czym tak powiedział: 
- Mogę wyznać nie bez dumy, 
Żem tu wszystkie zjadł rozumy, 
Żem obmyślił wszystko ściśle 
I wam powiem to, co myślę. 
Czas już wreszcie wyjść z potrzasku, 
Przestać jadać babki z piasku, 
Chleb ze śniegu, figi z makiem. 
Otóż ja mam plany takie: 
Każdy ptak i każde zwierzę 
W swej komorze coś wybierze 
I natychmiast tu przyniesie 
Jako udział w interesie. 
Gdy zbierzemy już udziały, 
Otworzymy sklep wspaniały, 
Gdzie się będą sprzedawały 
Tanie, świeże wiktuały. 
Wspólnym trudem i staraniem 
Zdobędziemy futra tanie, 
Tanie sadło, tanią kaszę. 
Zjednoczymy siły nasze. 
Wszyscy razem, nie oddzielnie, 
Ale dzielnie tę spółdzielnię 
Przed nadejściem jeszcze zimy 
Wspólną pracą utworzymy. 
Jeleń krzyknął: - Dobrze gada! 
To przynajmniej mądra rada! 
Tchórz zawołał: - Brawo, brawo, 
Trzeba zająć się tą sprawą, 
Bo gdzie jest wysiłek zgodny, 
Tam dobrobyt niezawodny! 
Tu przemówił lis Mikita: 
- Myśl naprawdę znakomita, 
Ruch spółdzielczy bardzo cenię, 
Chętnie swą naturę zmienię 
I zapewniam zgromadzenie, 
Że od dzisiaj najrzetelniej 
Chcę pracować dla spółdzieli. 
 
- Świetnie! - rzekły dwie kukułki, 
Nierozłączne przyjaciółki, 
I uparcie coś kukały 
W sposób dość niezrozumiały. 
NiedĄwiedĄ przerwał to kukanie: 
- Dosyć, dosyć, moje panie. 
Sprawa jasna, szkoda czasu! 
Budujemy sklep wśród lasu. 
Wszystkich czeka ciężka praca - 
Praca zawsze się opłaca. 
Przekonajmy więc borsuka, 
Że nie poszła w las nauka, 
Że już wilk nas nie oszuka, 
Że już ryś nas nie oszwabi - 
Żeśmy silni, a nie słabi. 
 
- Brawo!, brawo! - krzyknął zając. - 
Sklep budujmy nie zwlekając, 
Lecz uczcijmy wpierw Błażeja, 
Kniei naszej dobrodzieja! 
 
- Oczywiście! W górę! W górę! - 
Zawołali wszyscy chórem 
I wesoło, choć z wysiłkiem, 
Podrzucali go jak piłkę, 
A kukułka z przyjaciółką 
Szybowały nad nim w kółko. 
 
 
Wszyscy zgodnie pracowali: 
Więc niedĄwiedzie - wzorem drwali - 
Dostarczały pni i pali. 
Sarny z wszystkich stron się zbiegły 
I lepiły z gliny cegły. 
Z wodnej tafli jeleń szybki 
Pozdejmował szklane szybki. 
Przy stawianiu pieców kuna 
Wykonała pracę zduna. 
Jeże igieł dostarczyły, 
A dzięcioły z całej siły 
Deski nimi przybijały 
Do podłogi i powały. 
 
Pracowali wszyscy zgodnie 
I w niespełna dwa tygodnie 
Sklep stał całkiem już gotowy 
Na polanie wśród dąbrowy. 
Wnet borsuki, tchórze, kozły 
Najróżniejszy prowiant wiozły: 
Sadło, kaszę i serdelki, 
I przysmaków wybór wielki. 
Oprócz tego sklep był pełny 
Ciepłych futer, pierza, wełny, 
Ptasich czubków, barwnych piórek 
I kapturków dla wiewiórek. 
 
A za ladą lis Mikita 
Kupujących grzecznie wita, 
Tu odważy, tam odmierzy, 
Towar dobry, tani, świeży. 
Nikt nikogo nie oszwabia, 
Nikt na nikim nie zarabia, 
Bo gdzie łączą wspólne cele, 
Tam są wszyscy przyjaciele. 
 
Sklep szedł odtąd jak najlepiej, 
Każdy wszystko dostał w sklepie 
I w powszechnym dobrobycie 
Upływało leśne życie. 
A kukułka z przyjciółką 
Wciąż latały tylko w kółko 
I na przekór innych ptakom 
Ułożyły piosnkę taką: 
 
- Powiedzcie, jaskółki, 
Ku - ku, 
Gdzie mam kupić bułki? 
Ku - ku! 
- W spółdzielczym sklepie, 
Ku - ku, 
Kupisz najlepiej, 
Ku - ku! 
- Powiedzcie mi, kraski 
Ku - ku, 
Gdzie mam kupić placki? 
Ku - ku! 
- W spółdzielczym sklepie, 
Ku - ku, 
Kupisz najlepiej, 
Ku - ku! 
- Powiedzcie, słowiki, 
Ku - ku, 
Gdzie kupić pierniki? 
Ku - ku! 
- W spółdzielczym sklepie, 
Ku - ku, 
Kupisz najlepiej, 
Ku - ku! 
Tak śpiewały i kukały 
Dwie kukułki przez dzień cały. 
 
Bury wilk przed sklepem swoim 
Stał i patrzył z niepokojem. 
 
Wreszcie zamknął go na kłódkę 
I opuścił las ze smutkiem. 
 
- Trudno! - westchnął ryś Bazyli. 
Także zamknął sklep po chwili 
I opuścił z żalem knieję. 
 
Co się z nimi teraz dzieje, 
Tego nawet dzięcioł sowie, 
Choć jest plotkarz - nie opowie. 
Autor wiersza: