Cholestaza ciężarnych

Z cholestazą ciążową boryka się średnio ok. 4% przyszłych mam w Polsce. Zwykle zaczyna się od uporczywego świądu skóry dłoni i stóp. Z czasem jednak swędzenie może objąć rownież tułów, a także skórę czyi, twarzy i uszu. Jest to wyjątkowo rzadka choroba wątroby, ale jednocześnie wysoce niebezpieczna dla rozwijającego się w brzuchu u mamy maluszka. Cholestaza ciężarnych dotyka zwykle kobiety w ostatnim trymestrze ciąży, gdyż może prowadzić do przedwczesnego porodu, a nawet prowadzić do śmierci dziecka. Dlatego tak istotne jest jej szybkie rozpoznanie i tym samym zastosowanie prawidłowego leczenia cholestazy ciężarnych. 

Przyczyny cholestazy ciężarnych

Cholestaza ciążowa, w skrócie WCC czyli tzw. wewnątrzwątrobowa cholestaza ciężarnych to bardzo rzadka choroba. Często jej występowanie uwarunkowane jest genetycznie. Jednakże bezposrednią przyczyną tej choroby jest działanie hormonów płciowych, tj.estrogenów i progesteronu, których to stężenie jest maksymalne właśnie w trzecim trymestrze, od około 30 tygodnia ciąży. Często wskutek ich oddziaływania dochodzi do wewnątrzwątrobowego zastoju żółci, gdyż wątroba jest za słaba na taką ilość hormonów. Cholestaza ciężarnych cechuje się również wzmożoną aktywnością transaminaz (AspAT i AlAT) − enzymów biorących udział w przemianach metabolicznych białek. W surowicy krwi wzrasta stężenie bilirubiny oraz fosfatazy alkalicznej.

Objawy cholestazy ciężarnych:

Główny objaw tego schorzenia to uporczywy świąd skóry, który może pojawić się już nawet wcześniej, gdyż w 25 tygodniu ciąży. Potem jedynie uciążliwa dolegliwość nasila się, głównie wieczorem i w nocy, co z kolei prowadzi do bezsenności. Objawami towarzyszącymi cholestazie u około 20% kobiet w ciąży, cierpiących na tę chorobę to: wymioty, mdłości oraz utrata łaknienia. Dlatego tak istotnym jest, zgłoszenie lekarzowi prowadzącemu przypadku pojawienia się świądu utrzymującego się parę dni. Wprawdzie nie każde swędzenie jest jednocześnie objawem cholestazy, jednak warto to skontrolować, by ją odpowiednio wcześnie zdiagnozować lub ostatecznie wykluczyć. Cholestazę można stwierdzic dopiero po badaniach krwi i wykluczeniu ewentualnych innych niż cholestaza przyczyn świądu. Inne objawy to: zmiany na skórze, tzw. przeczosy, powstałe na skutek drapania swędzących miejsc oraz żółtaczka, występująca w okresie 1 do 4 tygodni od ustąpienia swędzenia ciała, a ponad to powiększona wątroba.

Badania celem stwierdzenia cholestazy:

Aby stwierdzić jednoznacznie czy przyczyna problemów jest spowodowana poprzez WCC, należy wykonać badania  biochemiczne krwi, tzw.próby wątrobowe. Podwyższony poziom stężenia kwasów żólciowych i wskazanych poniżej enzymów, jest jednocześnie sygnałem, że watroba jest poważnie uszkodzona i może świadczyć o chorobie:

ASPAT - norma: 5-38 U/L

ALAT - norma: 5-40 U/L

Fosfataza alkaliczna (ALP, Falk, FAL) - norma: 20-70 U/L

Bilirubina całkowita - norma: 0,20-20 mg/dl

Leczenie cholestazy ciężarnych:

Celem zmniejszenia ryzyka komplikacji porodowych, ciężarnej zaleca się wypoczynek zarówno fizyczny jak i psychiczny. Chora u której stwierdzono cholestazę ciążową, musi przebywać również pod stałą kontrolą lekarza, dlatego przeważnie niezbędnym jest pobyt w szpitalu aż do momentu rozwiązania ciąży. Samo leczenie polega na podawaniu chorej leków sterydowych oraz kroplówek z glukozą i witaminą C. Poza tym kontrolowane są dość często funkcje wątroby, dlatego regularnie pobiera się krew by sprawdzic aktualną sytuacje stanu chorej. Równie istotnym jest ścisła kontrola stanu dziecka, a w tym KTG wykonywane dość regularnie już od 34 tygodnia ciąży, jak również badania laboratoryjne i USG. Zalecana jest obserwacja i liczenie ruchów dziecka. W przypadku uporczywego świądu skóry stosuje się cholestyraminę i preparaty antyhistaminowe. Cholestaza ciążowa może powodować zaburzenia pracy wątroby i prowadzić do upośledzenia produkcji czynników krzepnięcia krwi – stąd zwiększona skłonność do krwawienia. Aby zminimalizować ryzyko krwawień w czasie ciąży, stosuje się witaminę K. Równolegle z farmakoterapią prowadzi się leczenie z pomocą właściwej diety. Ponieważ wzrasta ryzyko szybkiego dojrzewania łożyska, dziecko zostaje poddane badaniom, takim jak: NST, KTG, test Manninga i amnioskopia.

Dieta w cholestazie ciężarnych:

Cholestaza ciążowa to choroba przeciążonej wątroby dlatego też tak ważne jest utrzymanie odpowiedniej diety, by uchronić organizm od dodatkowych obciążeń. Dlatego mama z cholestazą powinna przestrzegać ściśle paru zasad:
- rezygnacja ze smażonych i surowych pokarmów.
- spożywanie produktów wyłącznie gotowanych, także owoców i warzyw.
- ograniczenie spożycia tłuszczy.
- zastosowanie jogurtu naturalnego w miejsce majonezu.
- całkowita rezygnacja z napojów słodzonych i gazowanych. Wyjątek to wszelkiego rodzaju kompoty.
- rezygnacja ze słodyczy oraz produktów bogatych w węglowodany. Wyjątek to biszkopty delikatne dla wątroby.

Zagrożenia ze strony cholestazy ciążowej dla matki i dziecka:

- Krwotok porodowy wynikający z zaburzenia wchłaniania witaminy K.

- Poród przedwczesny w przypadku silnych objawów i żółtaczki.

- Wewnątrzmaciczne obumarcie płodu

Poród a cholestaza ciążowa:

Z powodu zagrożenia dla życia dziecka, zarówno termin porodu oraz sposobu w jaki się odbędzie, całkowicie zależny jest od tego w jakim stanie jest kobieta ciężarna. W przypadku cholestazy ciężarnych dopuszcza się poród siłami naturalnymi. Ingerencja wymagana jest wyłącznie w przypadku , kiedy dochodzi do znacznego pogorszenia stanu zdrowia kobiety lub jej dziecka. Tak więc w przypadkach, jak poniżej:
- podejrzenie niedotlenienia dziecka
- narastania świądu
- wystąpienia żółtaczki
- pogorszenia wyników badań
lekarze mogą podjąć decyzję o natychmiastowym rozwiązaniu ciąży, niezależnie od jej donoszenia. Wówczas przeprowadzony zostaje zabieg cesarskiego cięcia bądź wywołuje się poród sztucznie. Zazwyczaj noworodek taki nie posiada żadnych komplikacji zdrowtonych, ktore by wiązały się z cholestazą u jego mamy, a jedynie trudności mające związek ze wcześniactwem. Natomiast już w pierwszych dniach po porodzie u ciężarnej cholestaza ustępuje i całkowite ustąpienie objawów trwa do 3 tygodni czasu. Objawy świądu znikają natomiast wartości badań biochemicznych krwi powracają do normy. Cholestaza wewnątrzwątrobowa w ciąży stanowi przeciwwskazanie do stosowania doustnej antykoncepcji hormonalnej. Choroba często pojawia się ponownie przy okazji kolejnej ciąży i występuje u ok. 40% pań, które rodzą drugie dziecko.

 

 

 

Zapraszamy do wymiany doświadczeń i informacji na powyższy temat na naszym
forum dyskusyjnym